Dossier Fortuyn (2): Zelfstandig verder
Eerder verschenen op www.planet.nl
Tekst: Martijn van Es – © 2002 Planet Internet
Na de breuk met Leefbaar Nederland is Fortuyn helemaal van slag af. Hij overweegt zelfs om de politiek al voor gezien te houden. Zijn vrienden en ondernemers Peter Langendam, John Dost en Albert de Booij praten op hem in om toch door te gaan.
Op donderdag 14 februari komt naar buiten dat Fortuyn een eigen lijst gaat oprichten. De Lijst Pim Fortuyn, zoals de lijst gaat heten, doet het nog niet meteen goed. Blijkbaar is nog niet iedereen duidelijk dat Fortuyn weg is bij Leefbaar Nederland. Maar al gauw beginnen de eerste kiezers over te lopen van de Hilversumse partij naar de Rotterdamse Lijst.
Monsterzege in Rotterdam
Hoeveel impact Pim Fortuyn kan hebben bewijst de lijsttrekker in Rotterdam. Naast zijn nieuwe landelijke lijst voert hij daar nog steeds de lijst van de lokale LN-partij Leefbaar Rotterdam aan. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 6 april veroorzaakt Fortuyn met LR een regelrechte politieke aardverschuiving. De partij komt vanuit het niets het college binnen met 17 zetels en brengt daarmee de PvdA, vanouds heer en meester in de Maasstad, een gevoelige klap toe.
Helemaal als LR laat weten een college te willen vormen met de VVD en het CDA. De coup slaagt, het onmogelijke is gebeurd. Een college van burgemeester en wethouders zonder de PvdA.
De puinhopen van Paars
Het lijsttrekkersdebat na de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen is verbijsterend. De glunderende Fortuyn valt op naast de uitgebluste collega’s als Dijkstal, De Graaf en vooral Ad Melkert. “Dat belooft nog wat te worden” kraait Fortuyn bijna uit. Hij blijkt gelijk te krijgen. Zijn aanhang groeide, maar vooral de populariteit lijkt niet meer stuk te kunnen. Dit ondanks zijn vaak extreme opvattingen, die door de zittende politici tandenknarsend worden aangehoord.
In debatten gaat het vaak hard tegen hard. Vooral GroenLinks-leider Paul Rosenmöller gaat hard in tegen de debatingtrucs van Fortuyn. De andere lijsttrekkers weten zich duidelijk nog niet zo goed raad met de rebel uit Rotterdam. Rosenmöller en Fortuyn weten hun presentatie ook te verzilveren. Zowel GroenLinks als LPF stijgen fors in de peilingen.
Op 14 maart presenteert Fortuyn zijn boek annex partijprogramma ‘De puinhopen van acht jaar Paars’. Het komt hem op een onwelkome verrassing te staan. In navolging van bekende politici als Gerrit Zalm en Frits Bolkestein krijgt ook Pim Fortuyn een taart naar zijn hoofd gesmeten. Op de presentatie die volgt valt ook het eerst het woord ‘demonisering’. In een emotionele oproep aan premier Kok vraagt Fortuyn om de demonisering van zijn persoon te stoppen. Weer slaagt Fortuyn er in om een politiek wonder te laten geschieden. Waar de ‘normale’ partijprogramma’s slechts worden doorgenomen door het partijkader, een handjevol journalisten en een enkele fanatieke kiezer, blijkt het boek van Fortuyn een bestseller.
Duizenden exemplaren gaan van het boek over de toonbank. De nieuwsgierige kiezer heeft graag bijna twintig euro over voor de gedroomde wereld van Fortuyn. Er komt uiteraard felle kritiek op het boek. Er is geen financiële paragraaf toegevoegd en ook de oplossingen die Fortuyn in het boek aanbiedt worden met de nodige scepsis ontvangen. Het kan de opmars van Fortuyn niet stoppen. De aanhang blijft groeien. Al is er nog niet eens een lijst bekend.
De Lijst en de problemen daar omheen
Op 21 maart 2002 is het dan zover. Pim Fortuyn is zover dat hij zijn eigen lijst kan presenteren. Het blijkt een diverse club mensen te zijn, waarvan alleen Jim Janssen van Raay (ex-CDA) politieke ervaring heeft. Verder staan er vooral mensen uit het bedrijfsleven en artsen op de lijst. Weinig vrouwen, veel mensen uit de Randstad. Dat is de indruk die achterblijft. Wien van den Brink, boer op de Veluwe en bekend door zijn optredens als LTO-kopstuk, loopt kwaad weg bij de presentatie. Hij staat te laag.
Een paar weken later wordt hij hoger op de lijst gezet. nder de kandidaten ook Martin Kievits, docent aan de politieschool in Apeldoorn. Hij wordt al gauw verdacht van seksuele intimidatie, en wordt daarom zowel door zijn werkgever als door de Lijst Fortuyn geschorst. Ook andere kandidaten hebben een op zijn zachtst gezegd twijfelachtige reputatie. Cor Eberhard bijvoorbeeld beheert sexsites, terwijl Johan Wiersma uit Roodkerk erg extreem-rechtse taal op internet heeft achtergelaten. Het tweede schandaal (na Kievits) wat naar buiten komt is dat van de dames Pantelic en Viljac.
Irena Pantelic, Miss Nederland, staat als lijstduwer op de LPF. Als duidelijk wordt dat haar onverkiesbare plaats verkiesbaar wordt, dirigeert de partij haar samen met haar vriendin en lijstgenoot Antonia Viljac naar de onderste regionen van de lijst. Dit alles gaat gepaard met seksuele en fysieke intimidatie waarbij twee kandidaat-Kamerleden met elkaar op de vuist gaan. Maar niet alleen fysiek zitten de kandidaten van LPF elkaar dwars. In diverse interviews laten prominente LPF-leden weten dat de uitlatingen van Pim Fortuyn wat hen betreft niet zo zout worden gegeten.
Opmerkelijke uitlatingen, want de lijsttrekker zegt immers wat hij denkt en doet wat hij zegt, aldus Pim Fortuyn zelf. Al met al maakt de LPF geen stabiele eerste indruk. Dat doet de gevestigde partijen huiveren. Met wie krijgen ze vanaf mei te maken?
Succes houdt aan
Ondanks de controversiële uitspraken van Fortuyn zelf en de vaagheid van zijn lijst groeit de populariteit van de LPF gestaag. De aanhang van de Lijst Pim Fortuyn ligt in de weken voor de verkiezingen steeds boven de twintig zetels, en daarmee wordt de Lijst Fortuyn een serieuze kandidaat voor deelname aan de regering. Maar het blijft voor de gevestigde partijen moeilijk om de Lijst Pim Fortuyn op waarde te schatten. Tijdens het lijsttrekkersdebat in de Soundmixshow komt Fortuyn weer als winnaar uit de bus, al kan ook hij niet ontkennen dat een dergelijk debat op zijn minst curieus is.
Ondertussen wordt wel duidelijk waar de prioriteiten van Fortuyn liggen. Hij claimt in een nieuwe regering in ieder geval alvast het vreemdelingenbeleid. Op 3 mei baart hij opzien door in een interview met de GPD-bladen te pleiten voor een generaal pardon voor sommige groepen illegalen.
